ვალერიან თევზაძე

ვალერიან თევზაძე (1892 წლის 10 თებერვალი - 1985 წლის 13 დეკემბერი, ძერჟონიუვი, პოლონეთი) იყო გამოჩენილი ქართველი ოფიცერი და საქართველოსა და პოლონეთის სამხედრო მოღვაწე. 1914 წელს თბილისის სამხედრო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ, იგი პირველი მსოფლიო ომის დროს კაპიტნის წოდებით მსახურობდა რუსეთის არმიის კავკასიის მსროლელთა მე-8 პოლკში. 1917 წლის დეკემბერში თბილისში დაბრუნდა და 1918-1921 წლებში აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს დამოუკიდებლობისთვის წარმოებულ ბრძოლებში ოსმალეთის, სომხეთის, დენიკინელთა და საბჭოთა რუსეთის ჯარების წინააღმდეგ. 1918 წელს მას მიენიჭა პოდპოლკოვნიკის წოდება და ეკავა საქართველოს გენერალური შტაბის კომისიის მდივნის თანამდებობა, პარალელურად კი ასრულებდა საიდუმლო მისიებს აჭარასა და სოჭის ოლქში.

საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ თევზაძე ემიგრაციაში წავიდა და საბოლოოდ პოლონეთის არმიას შეუერთდა, სადაც 1923-1924 წლებში დაამთავრა უმაღლესი სამხედრო სკოლა, ხოლო 1928 წელს სამხედრო გეოგრაფიის ინსტიტუტი. 1933 წელს ვარშავაში პოლონურ ენაზე გამოსცა ნაშრომი „კავკასია. გეოგრაფიული აღწერილობა“. მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისას, 1939 წელს, იგი სარდლობდა ვარშავის დაცვის ჩრდილოეთ სექტორს, რისთვისაც დაჯილდოვდა Virtuti Militari-ის ვერცხლის ჯვრით. მოგვიანებით ფსევდონიმით „Tomasz“ შეუერთდა წინააღმდეგობის მოძრაობას და 1944 წელს დაინიშნა „არმია კრაიოვას“ მე-7 ქვეითი დივიზიის შტაბის უფროსად. ომის შემდგომ პერიოდში საბჭოთა რეპრესიების თავიდან ასაცილებლად ვალერი კჟიჟანოვსკის (Walery Krzyżanowski) სახელით ცხოვრობდა ძერჟონიუვში, სადაც გარდაიცვალა და დაიკრძალა. 2009 წლის 18 მარტს მის პატივსაცემად ძერჟონიუვში მემორიალური ობელისკი გაიხსნა.