ახალი კვლევის თანახმად, ყურადღების დეფიციტის ჰიპერაქტიურობის სინდრომის (ADHD) სამკურნალო მედიკამენტები, რომლებიც მილიონობით ადამიანს ეხმარება მთელ მსოფლიოში, ტვინზე განსხვავებულად მოქმედებენ, ვიდრე აქამდე იყო მიღებული.
კალიფორნიის უნივერსიტეტის სან-ფრანცისკოს (UCSF) მეცნიერთა მიერ ჩატარებულმა კვლევამ, რომელიც გამოქვეყნდა ჟურნალ Science Translational Medicine-ში, ცხადყო, რომ ეს პრეპარატები არა მხოლოდ ზრდიან დოფამინის დონეს, არამედ გავლენას ახდენენ ტვინის პრეფრონტალურ ქერქში ნეირონების „აგზნებისა“ და „ინჰიბირების“ ბალანსზე.
ტრადიციულად მიიჩნეოდა, რომ ADHD-ის სამკურნალო საშუალებები, როგორიცაა მეთილფენიდატი (ცნობილი ბრენდებით Ritalin და Concerta), ძირითადად დოფამინის რაოდენობის გაზრდით მოქმედებდნენ, რაც აუმჯობესებდა ყურადღებას და იმპულსების კონტროლს. თუმცა, დოქტორ ვიკაას სოჰალის ხელმძღვანელობით ჩატარებულმა ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ ეს მედიკამენტები ასევე ამცირებენ ინჰიბიტორული ნეირონების (GABA-ერგული ინტერნეირონების) აქტივობას ტვინის ამ მნიშვნელოვან რეგიონში.
ინჰიბირების შემცირებით, პრეპარატები საშუალებას აძლევენ ამგზნებ ნეირონებს, უფრო ეფექტურად იმუშაონ, რაც საბოლოოდ აუმჯობესებს კოგნიტურ ფუნქციებს. ეს აღმოჩენა მიუთითებს, რომ ADHD-ის საფუძველში შეიძლება იდოს ტვინის წრედების აქტივობის დისბალანსი და არა მხოლოდ დოფამინის დეფიციტი.
კვლევა ჩატარდა თაგვების მოდელებისა და ადამიანის ტვინის ქსოვილის ნიმუშების გამოყენებით. ეს ახალი გაგება ხსნის გზას ADHD-ის უფრო მიზანმიმართული და ეფექტური მკურნალობის მეთოდების შესაქმნელად, შესაძლოა, ნაკლები გვერდითი ეფექტებით. მეცნიერები იმედოვნებენ, რომ ეს აღმოჩენები ახალ მიმართულებებს მისცემს სამომავლო კვლევებსა და მედიკამენტების შემუშავებას.
მოამზადა ნათია ქიმაძემ