პოლონეთის ისტორიაში ნაპოლეონის ეპოქა, რომელიც XIX საუკუნის დასაწყისს მოიცავს, განსაკუთრებული მნიშვნელობის პერიოდია. ეს იყო დრო, როდესაც პოლონელებს, რომლებიც საუკუნეების მანძილზე დანაწილებული იყვნენ მეზობელ იმპერიებს შორის, გაუჩნდათ იმედი საკუთარი სახელმწიფოს აღდგენისა. ნაპოლეონ ბონაპარტის აღზევებამ და მისმა ევროპულმა კამპანიებმა პოლონეთის საკითხი საერთაშორისო ასპარეზზე დააბრუნა და ეროვნული თვითგამორკვევისკენ სწრაფვას ახალი იმპულსი შესძინა.
ამ პერიოდის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო ვარშავის საჰერცოგოს (Księstwo Warszawskie) შექმნა 1807 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს იყო საფრანგეთის პროტექტორატის ქვეშ მყოფი სახელმწიფო, ის პოლონელებისთვის წარმოადგენდა პირველ ნაბიჯს სუვერენიტეტის აღდგენისკენ მესამე დაყოფის შემდეგ. საჰერცოგომ მიიღო ნაპოლეონის კოდექსი, რომელმაც მოიტანა მნიშვნელოვანი რეფორმები, მათ შორის ბატონყმობის გაუქმება და კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპის დამკვიდრება. ეს ცვლილებები საფუძვლად დაედო მომავალი პოლონური სახელმწიფოს სამართლებრივ და სოციალურ სისტემას.
პოლონელი ჯარისკაცები აქტიურად მონაწილეობდნენ ნაპოლეონის ომებში, იბრძოდნენ საფრანგეთის არმიის რიგებში პოლონური ლეგიონების სახელით. მათი მოტივაცია იყო არა მხოლოდ სამხედრო დიდება, არამედ უპირველეს ყოვლისა, პოლონეთის დამოუკიდებლობის აღდგენის იმედი. ლეგიონებმა თავი გამოიჩინეს მრავალ ბრძოლაში, მათ შორის ესპანეთში და რუსეთის კამპანიაში. გენერალი იუზეფ პონიატოვსკი, რომელიც ნაპოლეონის ერთადერთი არაპოლონელი მარშალი გახდა, პოლონური სამხედრო გმირობის სიმბოლოდ იქცა.
მიუხედავად იმისა, რომ ნაპოლეონის დამარცხებამ და ვენის კონგრესმა ვარშავის საჰერცოგოს არსებობას წერტილი დაუსვა, ამ ეპოქამ წარუშლელი კვალი დატოვა პოლონეთის ისტორიასა და ეროვნულ ცნობიერებაზე. მან გააძლიერა პოლონელთა რწმენა საკუთარი სახელმწიფოს აღდგენის შესაძლებლობაში და საფუძველი ჩაუყარა მომავალ ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობებს. ნაპოლეონის პერიოდი პოლონეთისთვის იყო დრო, როდესაც იმედი, ბრძოლა და მსხვერპლი ერთმანეთში ირეოდა, ქმნიდა რა გმირულ ნარატივს, რომელიც დღემდე შთააგონებს პოლონელ ერს.
მოამზადა ნათია ქიმაძემ